Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) chỉ giữ lại những vấn đề có tính nguyên tắc, ổn định, các nội dung chuyên môn, kỹ thuật và thường xuyên thay đổi giao Chính phủ quy định hoặc thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.
Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) hướng tới giảm thủ tục, tăng quyền chủ động của chủ đầu tư và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các gói thầu, dự án. Ảnh minh họa.
Chỉ quy định nguyên tắc, bỏ đấu thầu hai giai đoạn
Theo Bộ Tài chính, những nội dung đã được pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực quy định đầy đủ thì Luật Đấu thầu chỉ quy định nguyên tắc hoặc dẫn chiếu thực hiện theo pháp luật có liên quan.
Các nội dung như: lập dự toán gói thầu, điều kiện năng lực chuyên môn, yêu cầu kỹ thuật, quản lý chất lượng, nghiệm thu, thanh toán, bảo hành và giám sát sẽ thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.
Bộ Tài chính cho rằng, hiện có những nội dung phải đồng thời tuân thủ Luật Đấu thầu và pháp luật chuyên ngành, nhưng cách tiếp cận hoặc yêu cầu khác nhau, gây lúng túng khi thực hiện. Việc đưa quá nhiều nội dung chuyên môn, kỹ thuật vào Luật Đấu thầu cũng làm giảm tính ổn định của Luật.
Dự thảo đồng thời bỏ thủ tục sơ tuyển, mời quan tâm và kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Từ khi Luật Đấu thầu năm 2023 có hiệu lực ngày 1/1/2024, trong 212.090 gói thầu áp dụng đấu thầu rộng rãi, chỉ có 17 gói thầu thực hiện qua bước mời quan tâm, sơ tuyển, tương đương khoảng 0,008%.
Theo Bộ Tài chính, những thủ tục này làm phát sinh thêm công việc, kéo dài thời gian nhưng giá trị quản lý không lớn. Một số nội dung trùng với các bước tiếp theo hoặc đã được thay thế bằng dữ liệu điện tử.
Các phương thức đấu thầu hai giai đoạn ít được sử dụng cũng được đề xuất bãi bỏ. Quy trình đối với gói thầu quy mô nhỏ sẽ được đơn giản hóa. Chủ đầu tư không còn phải xin ý kiến người có thẩm quyền trước khi xử lý tình huống phức tạp, qua đó tăng quyền chủ động và rút ngắn thời gian thực hiện.
Giảm số lượng hình thức, thống nhất cách thực hiện
Dự thảo gộp đấu thầu hạn chế và chào hàng cạnh tranh vào đấu thầu rộng rãi. Mua sắm trực tiếp và lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt được tích hợp vào chỉ định thầu.
Bộ Tài chính lý giải rằng, nhóm thứ nhất đều có bản chất là lựa chọn nhà thầu trên cơ sở cạnh tranh, còn nhóm thứ hai đều là lựa chọn trực tiếp một nhà thầu. Việc tích hợp nhằm giảm số lượng hình thức và thống nhất cách thực hiện.
Các trường hợp chỉ định thầu cũng được quy định theo hướng linh hoạt hơn. Theo Bộ Tài chính, nếu quy định cứng trong Luật sẽ khó theo kịp những gói thầu mới, có tính chất đặc thù hoặc cấp bách. Thực tế, Quốc hội và Chính phủ đã nhiều lần phải ban hành cơ chế đặc thù hoặc sửa quy định đối với từng lĩnh vực, chương trình và dự án trọng điểm.
Dự thảo bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh, áp dụng khi chưa thể xác định đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ, điều kiện thực hiện hoặc giá gói thầu. Chủ đầu tư sẽ đàm phán với ít nhất hai nhà thầu trước khi lựa chọn nhà thầu để ký hợp đồng.
Chào giá trực tuyến cũng được đưa vào Luật trên cơ sở thực tế đã áp dụng. Từ ngày 1/1/2024 đến thời điểm lập hồ sơ, có 163.013 gói thầu chào giá trực tuyến, tổng giá trị hơn 185.000 tỷ đồng, chiếm 10,76% tổng số gói thầu. Theo Bộ Tài chính, hình thức này tạo cạnh tranh trực tiếp về giá và rút ngắn thời gian lựa chọn.
Linh hoạt hơn về hợp đồng, nhà thầu phụ
Dự thảo chỉ giữ trong Luật các nguyên tắc chính về loại hợp đồng và sửa đổi hợp đồng. Những nội dung như hồ sơ, điều kiện ký kết và thanh toán sẽ do Chính phủ quy định hoặc thực hiện theo pháp luật có liên quan.
Việc sửa đổi hợp đồng được làm rõ đối với trường hợp bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản, như chính sách, pháp luật thay đổi; điều kiện bất thường làm thay đổi thiết kế, yêu cầu kỹ thuật, phạm vi công việc; hoặc thị trường biến động bất thường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện hợp đồng.
Cách xác định chuyển nhượng thầu cũng được sửa đổi, không còn dựa cứng vào tỷ lệ hoặc giá trị công việc giao cho nhà thầu phụ. Nếu được chủ đầu tư chấp thuận, việc giao thêm công việc cho nhà thầu phụ không bị coi là chuyển nhượng thầu. Chỉ khi nhà thầu chính chuyển toàn bộ hoặc phần công việc chủ yếu, không còn trực tiếp quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm thì mới bị xác định là chuyển nhượng thầu.
Về chính sách ưu đãi, Luật hiện hành dành gói thầu xây lắp không quá 5 tỷ đồng cho doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ. Nghị quyết số 198/2025/QH15 đã nâng hạn mức lên 20 tỷ đồng đối với gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và gói thầu hỗn hợp sử dụng ngân sách nhà nước dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Từ việc hạn mức tăng bốn lần và phạm vi áp dụng được mở rộng, Bộ Tài chính cho rằng không nên ấn định cứng trong Luật. Dự thảo chỉ quy định nguyên tắc ưu đãi, còn đối tượng, hạn mức và cách áp dụng cụ thể sẽ do Chính phủ quy định để có thể điều chỉnh theo từng thời kỳ.
Yên Ninh
.jpg)
