Tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực, thúc đẩy hợp tác công - tư là một trong những nguyên tắc, vấn đề cốt lõi được khẳng định tại Hội nghị Trung ương 2.
Khơi thông nguồn lực
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn mới, phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ 2 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV (Hội nghị Trung ương 2), Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu các ban, bộ, ngành, địa phương, người dân, doanh nghiệp quán triệt sâu sắc "bốn nguyên tắc" cốt lõi. Trong đó, yêu cầu tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực sẵn có, tập trung ưu tiên cho các dự án trọng điểm và thúc đẩy hợp tác công - tư (PPP) để gia tăng hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, GS.TS Hoàng Văn Cường - Phó Chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, Đại biểu Quốc hội khóa XV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, hợp tác PPP đang đứng trước ngã rẽ quan trọng khi Đảng và Nhà nước đang cải cách mạnh mẽ để hình thức này trở thành công cụ chiến lược quốc gia, khuôn khổ chính sách về PPP cũng đã liên tục được hoàn thiện.
Khung pháp lý về PPP đã sẵn sàng những bước đột phá trong thu hút nguồn lực tư nhân cho các lĩnh vực then chốt, ưu tiên phát triển của Việt Nam.
Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mang tính bản lề, trong đó yêu cầu vừa đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa vừa đáp ứng các chuẩn mực phát triển mới của thế giới. Nhu cầu đầu tư cho hạ tầng, công nghệ và đổi mới sáng tạo gia tăng nhanh chóng, trong khi nguồn lực ngân sách nhà nước có giới hạn và nguồn lực xã hội chưa được khai thác đầy đủ.
Trong bối cảnh đó, hợp tác PPP là giải pháp quan trọng để bổ sung nguồn vốn cho đầu tư phát triển, chia sẻ rủi ro và tận dụng năng lực quản trị của khu vực tư nhân. Đặc biệt, PPP còn trở thành phương thức để Nhà nước và doanh nghiệp cùng kiến tạo giá trị mới. Trong mô hình này, Nhà nước tập trung vào chức năng kiến tạo thể chế, hoạch định chiến lược và bảo đảm lợi ích công, khu vực tư nhân phát huy lợi thế về nguồn vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và tính linh hoạt của thị trường.
"Với một nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổi và hội nhập sâu rộng như Việt Nam, hợp tác PPP cần được nhìn nhận là phương thức quan trọng để rút ngắn khoảng cách phát triển; tạo động lực cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới", GS. Hoàng Văn Cường khẳng định.
GS.TS Hoàng Văn Cường cũng nhận định, Chính phủ đã có những đổi mới trong cách thức triển khai đầu tư công. Trước đây, phần lớn dự án do Nhà nước trực tiếp lập và quản lý thì hiện nay việc huy động nguồn lực xã hội được thúc đẩy mạnh mẽ hơn theo tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó khuyến khích khu vực tư nhân tham gia cùng Nhà nước đầu tư các công trình quan trọng.
"Chúng ta hãy nhìn vào dự án Trung tâm Hội chợ Triển lãm Quốc gia, nếu công trình này là đầu tư công hoàn toàn thì không thể làm trong thời gian nhanh như thế được, song có sự tham gia của khu vực tư nhân, tiến độ triển khai dự án được rút ngắn đáng kể, hiệu quả khai thác sau đầu tư được nâng cao. Rõ ràng khi đi vào hoạt động, công trình đã thu hút lượng lớn người dân, du khách tham gia các sự kiện, qua đó mở ra không gian phát triển dịch vụ, thương mại, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với kinh tế địa phương và khu vực", GS.TS Hoàng Văn Cường dẫn chứng.
Phát huy vai trò khu vực tư nhân
Đồng quan điểm, PGS.TS Trần Chủng - Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, Nguyên Cục Trưởng Cục Quản lý chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng cho rằng, trong bối cảnh ngân sách nhà nước phải phân bổ cho nhiều lĩnh vực thiết yếu, việc áp dụng phương thức đối tác PPP là giải pháp quan trọng để huy động thêm nguồn lực xã hội, góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, nhu cầu vốn đầu tư cơ sở hạ tầng của Việt Nam đến 2030 là rất lớn với ước tính khoảng 245 tỷ USD (hơn 6 triệu tỷ đồng) cho giai đoạn 2025 - 2030, bao gồm hạ tầng giao thông đường bộ cần 900.000 tỷ đồng. Ngoài ra, hạ tầng khu công nghiệp cần khoảng 72 tỷ USD đến 2030, hạ tầng đường thủy cần hơn 157.500 tỷ đồng. Các nguồn vốn chủ yếu dựa vào PPP, trái phiếu doanh nghiệp và vốn đầu tư công cùng với nỗ lực mới nhằm thu hút đầu tư tư nhân.
Thực tiễn triển khai trong những năm qua cho thấy, nhiều dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn đã đạt kết quả tích cực khi được thực hiện theo mô hình PPP. Đơn cử, Hầm đường bộ Đèo Cả với tổng mức đầu tư khoảng 11.000 tỷ đồng do khu vực tư nhân tham gia đầu tư và vận hành; hàng loạt tuyến đường cao tốc trên cả nước cũng được triển khai theo phương thức này, qua đó thể hiện vai trò khu vực tư nhân trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông.
Ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, chính quyền địa phương đã từng bước áp dụng các hình thức hợp đồng trong khuôn khổ PPP để giải quyết "điểm nghẽn" về giao thông đô thị. "Các nhà đầu tư tư nhân tham gia triển khai dự án thông qua mô hình PPP đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực, tạo ra 3 lợi ích rất rõ ràng, rất đầy đủ là họ làm thường nhanh hơn, làm với chất lượng phải nói được kiểm soát tốt hơn và đặc biệt là tổng mức đầu tư không vượt", PGS Trần Chủng phân tích.
Hợp tác PPP được đánh giá rất tiềm năng, góp phần vào sự phát triển chung, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Ảnh minh họa
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, GS.TS Hoàng Văn Cường cho rằng, hướng đi quan trọng khác là đẩy mạnh hợp tác PPP cả trong lĩnh vực quản lý và nghiên cứu - phát triển. Chính phủ đã ban hành Nghị định 180/2025/NĐ-CP về cơ chế, chính sách hợp tác công - tư trong lĩnh vực phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị định được cộng đồng doanh nghiệp đón nhận tích cực, nhất là các doanh nghiệp công nghệ lớn và các start-up đổi mới sáng tạo
Ông cũng dẫn ví dụ việc xây dựng mô hình trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý có thể áp dụng phương thức hợp tác với các tổ chức và doanh nghiệp có năng lực về hạ tầng, công nghệ và dịch vụ, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước. Cách tiếp cận này vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa tránh làm gia tăng quy mô bộ máy hành chính.
Ngoài ra, hợp tác PPP trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, phát triển và chuyển giao công nghệ cũng cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn. Theo đó, các cơ sở nghiên cứu gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp có nhu cầu và khả năng tiếp nhận công nghệ, hình thành cơ chế phối hợp từ khâu nghiên cứu đến ứng dụng thực tiễn. Điều này góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong giải ngân nguồn vốn cho khoa học công nghệ, bảo đảm các kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể, tạo ra giá trị thực chất phục vụ phát triển kinh tế, xã hội.
"Để hợp tác PPP thực sự trở thành công cụ chiến lược của nền kinh tế, trước hết Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung thể chế theo hướng đồng bộ, ổn định và minh bạch. Môi trường pháp lý có khả năng dự báo cao, duy trì ổn định cùng cơ chế chia sẻ rủi ro rõ ràng là điều kiện quan trọng để củng cố niềm tin của khu vực tư nhân, thu hút nguồn lực xã hội tham gia vào các dự án phát triển", GS. TS Hoàng Văn Cường nhấn mạnh.
Nguyên Thảo
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)