Kiến nghị gỡ khó cho doanh nghiệp hạ tầng trước biến động giá và khan hiếm nhiên, vật liệu xây dựng

Ngày 17/3/2026, Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) đã có văn bản số 27/2026/VARSI gửi Thủ tướng Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, phản ánh tình trạng giá nhiên liệu tăng đột biến và nguồn cung vật liệu xây dựng khan hiếm đang gây áp lực lớn lên các dự án hạ tầng trọng điểm, đồng thời đưa kiến nghị một số giải pháp.

Theo văn bản cho biết, từ cuối tháng 2/2026, diễn biến căng thẳng tại Trung Đông đã đẩy giá dầu DO nhiên liệu chủ yếu phục vụ thi công tăng mạnh từ 17.629 đồng/lít (tháng 1/2026) lên hơn 30.230 đồng/lít, tương đương mức tăng khoảng 72%. Không chỉ tăng giá, nguồn cung nhiên liệu tại nhiều địa phương cũng rơi vào tình trạng thiếu hụt, khi một số cửa hàng xăng dầu hạn chế hoặc từ chối bán với khối lượng lớn cho các nhà thầu, trong khi nhu cầu mỗi dự án có thể lên tới 150.000 lít/ngày.

Căng thẳng tại Trung Đông đã đẩy giá dầu DO nhiên liệu chủ yếu phục vụ thi công tăng mạnh.

Tác động từ giá nhiên liệu nhanh chóng lan rộng sang toàn bộ chuỗi vật liệu xây dựng. Các mặt hàng chủ lực như đá dăm, đá bê tông xi măng (BTXM), cát, nhựa đường, thép, xi măng… đồng loạt tăng giá. Cùng với đó, chi phí nhân công và vận hành cũng gia tăng, tạo áp lực lớn lên tổng chi phí và tiến độ thi công các dự án.

Ngoài ra, tại một số địa phương ở khu vực phía Nam đang xuất hiện cơ chế phân phối qua trung gian, khiến giá vật liệu bị đẩy lên cao bất thường.

VARSI cảnh báo, trong bối cảnh nhiều hợp đồng được ký theo hình thức giá cố định, tình trạng này có thể dẫn đến nguy cơ vượt tổng mức đầu tư, gián đoạn thi công do không duy trì được cường độ “3 ca 4 kíp”, đồng thời làm gia tăng gánh nặng tài chính đối với nhà đầu tư và nhà thầu. Mục tiêu rút ngắn tiến độ các tuyến cao tốc quốc gia vì vậy đứng trước rủi ro chậm trễ đáng kể.

Trong bối cảnh nhiều hợp đồng được ký theo hình thức giá cố định, tình trạng này có thể dẫn đến nguy cơ vượt tổng mức đầu tư, gián đoạn thi công do không duy trì được cường độ “3 ca 4 kíp”.

Trước khó khăn nêu trên, để đảm bảo tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư, đưa các dự án vào khai thác đúng kế hoạch, VARSI đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo các Bộ, ngành và địa phương bốn nhóm giải pháp, cụ thể:

Thứ nhất, các Bộ, ngành liên quan như Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng theo dõi sát diễn biến thị trường năng lượng và vật liệu xây dựng, kịp thời có các giải pháp điều hành, bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất, xây dựng, đặc biệt là đối với các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia.

Thứ hai, các cơ quan có thẩm quyền, các cơ quan chức năng nghiên cứu, có cơ chế cập nhật, điều chỉnh kịp thời các chỉ số giá xây dựng, giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng phù hợp với diễn biến thị trường; tạo cơ sở pháp lý để các chủ đầu tư và nhà thầu điều chỉnh giá hợp đồng theo quy định, hạn chế rủi ro tài chính phát sinh do biến động bất thường của thị trường. Xem xét, chấp thuận việc điều chỉnh gia hạn tiến độ cho các dự án bị ảnh hưởng nghiêm trọng do biến động giá và khan hiếm nguồn cung nhiên liệu; đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phù hợp để chia sẻ rủi ro với các nhà đầu tư khi phát sinh vượt tổng mức đầu tư.

Thứ ba, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu bảo đảm nguồn cung nhiên liệu phục vụ hoạt động sản xuất, thi công các công trình hạ tầng giao thông, đặc biệt tại các khu vực đang triển khai dự án trọng điểm, địa phương còn nhiều khó khăn; xem xét ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các Dự án có khối lượng thi công lớn, tiến độ gấp; tạo điều kiện để nhà thầu có thể mua nhiên liệu số lượng lớn phục vụ thi công không bị gián đoạn.

Thứ tư, Bộ Công an, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố (đặc biệt tại khu vực phía Nam) tăng cường công tác quản lý, kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng; có giải pháp bình ổn giá, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, nâng giá bất hợp lý, ảnh hưởng đến chi phí đầu vào của các dự án.

VARSI bày tỏ mong muốn các khó khăn về biến động giá và khan hiếm nhiên, vật liệu xây dựng được quan tâm tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư, nhà thầu thi công duy trì tiến độ và chất lượng các dự án giao thông đường bộ, tiếp tục đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển hạ tầng giao thông quốc gia.

Tin bài: Đoàn Tùng