Đại hội nhiệm kỳ II: Tiếp tục phát huy vai trò cầu nối tin cậy giữa nhà đầu tư và Nhà nước

Sáng 29/9, tại Hà Nội, Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI) tổ chức Đại hội nhiệm kỳ II (2026 - 2031). Đại hội đánh giá kết quả hoạt động nhiệm kỳ đầu, xác định phương hướng nhiệm kỳ mới, sửa đổi Điều lệ và kiện toàn tổ chức, hướng tới nâng cao vai trò cầu nối giữa các nhà đầu tư hạ tầng giao thông đường bộ với Nhà nước.

Khẳng định vai trò đại diện tiếng nói nhà đầu tư

Phát biểu khai mạc Đại hội, PGS.TS. Trần Chủng – Chủ tịch VARSI cho biết, nhiệm kỳ đầu của Hiệp hội diễn ra trong bối cảnh nhiều khó khăn, từ ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, thiên tai đến những vướng mắc trong đầu tư, xây dựng, khai thác công trình giao thông đường bộ. Với sự quan tâm của các cơ quan quản lý Nhà nước cùng sự gắn kết, nỗ lực của các hội viên, VARSI từng bước khẳng định vai trò đại diện tiếng nói của cộng đồng nhà đầu tư, đóng góp vào quá trình phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.

Toàn cảnh đại hội.

Một trong những hoạt động trọng tâm của VARSI trong nhiệm kỳ I là tham gia góp ý, phản biện chính sách và pháp luật. Hiệp hội đã tham dự nhiều hội thảo, tọa đàm do cơ quan Nhà nước và các tổ chức đại diện doanh nghiệp tổ chức, phản ánh những khó khăn, vướng mắc của nhà đầu tư và đóng góp ý kiến đối với các quy định liên quan đến đầu tư, xây dựng, khai thác, vận hành công trình giao thông đường bộ.

Bên cạnh trao đổi trực tiếp tại các diễn đàn, VARSI tham gia góp ý bằng văn bản đối với hàng trăm dự thảo luật, nghị quyết của Quốc hội, nghị định của Chính phủ và các văn bản quy phạm pháp luật khác. Qua đó, những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai dự án được tổng hợp, chuyển tải tới cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách sát với thực tiễn.

Hiệp hội đồng thời phối hợp với các cơ quan báo chí để phản ánh những vấn đề nhà đầu tư quan tâm, góp phần tạo cách nhìn đầy đủ hơn về vai trò của khu vực tư nhân trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông.

“Cũng thông qua báo chí, chúng tôi có nhiều hoạt động tuyên truyền để nhìn nhận đúng vai trò của nhà đầu tư tham gia xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông Việt Nam”, PGS.TS. Trần Chủng cho biết.

PGS.TS. Trần Chủng – Chủ tịch VARSI phát biểu tại chương trình.

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên trong mối quan hệ hài hòa với lợi ích của Nhà nước và xã hội cũng là nhiệm vụ được VARSI đặc biệt quan tâm. Một trong những kết quả nổi bật của nhiệm kỳ I là Hiệp hội cùng các nhà đầu tư kiên trì phản ánh với Quốc hội, Chính phủ những khó khăn của 11 dự án BOT có nguy cơ phá sản trong gần bốn năm.

“Đến nay, Chính phủ đã ban hành văn bản xử lý những vướng mắc của các nhà đầu tư tại 11 dự án BOT giao thông. Kết quả đó có được có đóng góp từ sự phối hợp chặt chẽ giữa Hiệp hội và các nhà đầu tư trong việc phản ánh, kiến nghị với Nhà nước, cùng sự vào cuộc tích cực của Chính phủ, Quốc hội và đặc biệt là Bộ Xây dựng hiện nay”, ông Trần Chủng cho biết.

Cùng với hoạt động trong nước, VARSI từng bước mở rộng hợp tác quốc tế, tổ chức các đoàn công tác tìm hiểu kinh nghiệm triển khai dự án hạ tầng giao thông theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT, quản lý vận hành (O&M), mô hình trạm dừng nghỉ; đồng thời làm việc với Thương vụ Đại sứ quán Thụy Điển về nhu cầu thiết bị công nghiệp phục vụ xây dựng công trình giao thông đường bộ tại Việt Nam.

Quy mô Hiệp hội cũng được mở rộng, từ 23 hội viên thời điểm thành lập lên 45 hội viên vào cuối nhiệm kỳ I. Đây là cơ sở để VARSI tập hợp thêm kinh nghiệm thực tiễn, mở rộng tiếng nói đại diện và tăng cường kết nối giữa các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hạ tầng giao thông.

Tuy nhiên, thực tiễn đầu tư hạ tầng vẫn đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Theo Chủ tịch VARSI, nguồn vốn là một trong những khó khăn lớn nhất đối với các dự án PPP. Nguồn vốn huy động hiện chủ yếu vẫn dựa vào tín dụng ngân hàng thương mại, trong khi thời gian hoàn vốn của các dự án hạ tầng thường kéo dài trên 20 năm, thậm chí trên 30 năm. Điều này tạo ra khoảng cách giữa đặc thù nguồn vốn tín dụng và nhu cầu vốn dài hạn của dự án.

“Hiệp hội đã nỗ lực lắng nghe những khó khăn của hội viên, tích cực phối hợp với các đơn vị liên quan để tìm giải pháp tháo gỡ. Một số giải pháp đã được áp dụng, song vẫn còn những kiến nghị chưa được thực hiện đầy đủ”, PGS.TS. Trần Chủng nói.

Từ thực tiễn đầu tư của các hội viên để tham gia hoàn thiện chính sách Nhà nước

Trên cơ sở những kết quả và kinh nghiệm của nhiệm kỳ đầu, VARSI xác định trong nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ tiếp tục nâng cao vai trò cầu nối giữa các nhà đầu tư hạ tầng giao thông đường bộ với Nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên, đồng thời nâng cao chất lượng tham gia xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật về đầu tư.

Hiệp hội đặt mục tiêu sớm hoàn thiện bộ máy điều hành, phát huy tính chủ động và trách nhiệm của hội viên, tiếp tục phát triển thành viên để tăng quy mô và năng lực chuyên môn; đồng thời mở rộng hợp tác với các hiệp hội, tổ chức trong và ngoài nước, tăng cường trao đổi kinh nghiệm triển khai dự án PPP.

Tại phiên thảo luận, nhiều ý kiến tập trung vào yêu cầu nâng cao chất lượng tham gia xây dựng chính sách, pháp luật và đưa những vấn đề phát sinh từ thực tiễn đầu tư đến cơ quan quản lý Nhà nước.

Đại diện một trong những hội viên đồng hành cùng VARSI từ những ngày đầu, ông Nguyễn Quang Huy - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cho rằng công tác góp ý, phản biện chính sách và xây dựng pháp luật không phải hoạt động phụ trợ mà là một trong những chức năng cốt lõi của Hiệp hội.

“Là hội viên từ những ngày đầu, Tập đoàn Đèo Cả xác định mình không phải là bên thụ hưởng các chính sách được ban hành, mà phải đồng hành cùng với Hiệp hội, sát cánh cùng các hội viên khác trong quá trình xây dựng pháp luật”, ông Nguyễn Quang Huy khẳng định.

Ông Nguyễn Quang Huy - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả cho rằng là một trong những chức năng cốt lõi của Hiệp hội.

Từ quan điểm đó, Tập đoàn Đèo Cả đề xuất bốn kiến nghị với Hiệp hội, trong đó có việc thành lập ban chuyên môn riêng về chính sách, pháp luật trực thuộc Ban Chấp hành, bố trí đầu mối chuyên trách theo dõi, tổng hợp và phản biện các dự thảo văn bản pháp luật liên quan đến đầu tư hạ tầng giao thông đường bộ, thay cho cơ chế kiêm nhiệm hiện nay.

Đồng tình với định hướng tăng cường vai trò của Hiệp hội trong xây dựng pháp luật, ông Đậu Anh Tuấn – Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng bảo vệ quyền lợi hội viên và xúc tiến, thúc đẩy các hoạt động liên quan là hai chức năng cơ bản của một hiệp hội. Trong đó, tham gia xây dựng chính sách, pháp luật là nội dung quan trọng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp.

Theo ông Tuấn, vai trò của các hiệp hội và doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình xây dựng pháp luật vẫn chưa tương xứng. Tâm lý coi đây là công việc của Nhà nước vẫn tồn tại, trong khi chính các cơ quan quản lý cũng cần thông tin từ thực tiễn để nhận diện nhu cầu và những vướng mắc của doanh nghiệp.

Ông Đậu Anh Tuấn – Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phát biểu tại chương trình.

Trong bối cảnh khối lượng xây dựng pháp luật lớn, doanh nghiệp cần quan tâm hơn đến những rủi ro chính sách phát sinh từ sự thay đổi và chất lượng văn bản. Ông Đậu Anh Tuấn đồng tình với đề xuất thành lập bộ phận chuyên trách về chính sách, pháp luật tại VARSI; đồng thời cho rằng Hiệp hội cần chuyển từ việc chủ yếu góp ý, phản biện các dự thảo sang chủ động phát hiện vấn đề và đề xuất chính sách từ thực tiễn.

Từ phía cơ quan quản lý Nhà nước, bà Phạm Như Quỳnh – cán bộ Vụ Tổ chức phi chính phủ (Bộ Nội vụ) ghi nhận VARSI đã từng bước khẳng định vai trò đại diện, tập hợp và kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư thông qua việc phản ánh khó khăn, vướng mắc, góp ý hoàn thiện chính sách và thúc đẩy hợp tác giữa các hội viên.

Trong nhiệm kỳ tới, bà Quỳnh đề nghị Hiệp hội tập trung vào năm nhiệm vụ gồm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên; nâng cao chất lượng tham gia xây dựng chính sách, pháp luật; tăng cường kết nối, đào tạo và hỗ trợ hội viên; xây dựng văn hóa, đạo đức nghề nghiệp; kiện toàn tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động và bảo đảm công khai, minh bạch.

Bà Phạm Như Quỳnh – cán bộ Vụ Tổ chức phi chính phủ (Bộ Nội vụ) ghi nhận VARSI đã từng bước khẳng định vai trò đại diện, tập hợp và kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Ông Trần Văn Hùng – Phó trưởng Phòng Quản lý đầu tư công tư, Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng) cũng ghi nhận những đóng góp của VARSI trong phản biện chính sách và tháo gỡ vướng mắc cho các dự án hạ tầng giao thông, đặc biệt là các dự án PPP và cao tốc Bắc – Nam.

Theo ông Hùng, những ý kiến của Hiệp hội và doanh nghiệp đã đóng góp vào quá trình sửa đổi Luật PPP, các nghị định hướng dẫn và hoàn thiện quy định về lợi nhuận nhà đầu tư. Cơ quan quản lý hiện tiếp tục phối hợp xử lý những bất cập về lãi suất trong giai đoạn khai thác và các vướng mắc của dự án BOT.

Ông Trần Văn Hùng – Phó trưởng Phòng Quản lý đầu tư công tư, Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng) cũng ghi nhận những đóng góp của VARSI.

Bước sang nhiệm kỳ II, đại diện Cục Đường bộ Việt Nam đề nghị VARSI tiếp tục phối hợp với cơ quan Nhà nước hoàn thiện thể chế, chủ động đề xuất cơ chế, chính sách và các mô hình PPP cải tiến để khơi thông nguồn lực xã hội hóa; kịp thời tổng hợp khó khăn, kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết, hướng tới hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư, người dân và Nhà nước.

Mở rộng kết nối, hướng tới những yêu cầu mới của hạ tầng giao thông

Bên cạnh yêu cầu nâng cao chất lượng tham gia xây dựng chính sách, nhiều ý kiến tại Đại hội đề cập việc mở rộng mạng lưới hội viên, phát huy nguồn lực chuyên gia, tăng cường hợp tác và chủ động tiếp cận những xu hướng mới trong phát triển hạ tầng giao thông.

Từ thực tiễn triển khai dự án cầu Văn Lang, ông Lê Minh Nghĩa – Giám đốc Công ty TNHH BOT Phú Hà cho biết bên cạnh phần vốn góp ban đầu, doanh nghiệp phải tiếp tục bổ sung vốn để hỗ trợ dự án khi phương án tài chính thay đổi so với dự báo, đồng thời chịu áp lực từ phía ngân hàng. Đến nay, những khó khăn về nguồn thu và phương án tài chính vẫn là vấn đề doanh nghiệp mong muốn sớm được tháo gỡ.

Ông Lê Minh Nghĩa – Giám đốc Công ty TNHH BOT Phú Hà phát biểu tại chương trình.

Ông Nghĩa mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, tham vấn của Hiệp hội, các chuyên gia và nhà đầu tư để tìm giải pháp xử lý những vướng mắc còn tồn tại; đồng thời khẳng định doanh nghiệp sẽ tiếp tục đồng hành, đóng góp vào hoạt động của VARSI.

Từ góc nhìn của một hội viên mới, ông Nguyễn Bá Khương – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đầu tư Xây dựng Công trình 568 đề xuất VARSI chú trọng hơn tới công tác phát triển hội viên. Theo ông, Việt Nam có đông đảo doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia lĩnh vực hạ tầng giao thông, do đó Hiệp hội cần có chương trình thu hút thêm thành viên để mở rộng tính đại diện và quy tụ nguồn lực trong ngành.

Ông Nguyễn Bá Khương – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đầu tư Xây dựng Công trình 568 đề xuất VARSI chú trọng hơn tới công tác phát triển hội viên.

Nguyên Bộ trưởng Giao thông vận tải Hồ Nghĩa Dũng – Chủ tịch Hội đồng tư vấn VARSI nhấn mạnh lợi thế của Hiệp hội khi có sự tham gia tư vấn của nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực giao thông, xây dựng, kinh tế, chính trị và xã hội. Đây là nguồn lực cần được phát huy hiệu quả hơn trong nhiệm kỳ mới.

Theo ông Hồ Nghĩa Dũng, VARSI cũng cần tiên phong tiếp cận những vấn đề mới của ngành giao thông, trong đó có phát triển kết cấu hạ tầng xanh hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin.

Nguyên Bộ trưởng Giao thông vận tải Hồ Nghĩa Dũng – Chủ tịch Hội đồng tư vấn VARSI nhấn mạnh lợi thế của Hiệp hội khi có sự tham gia tư vấn của nhiều chuyên gia trong các lĩnh vực.

Cùng quan điểm mở rộng kết nối, ông Nguyễn Anh Tuấn – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác với VARSI trong các vấn đề chính sách liên quan đến đầu tư. Ông đề nghị các hội nghị, hội thảo, tọa đàm của Hiệp hội tăng cường sự tham gia của các nhà đầu tư công nghệ nhằm thúc đẩy quá trình nâng cấp hạ tầng giao thông.

Ông Nguyễn Anh Tuấn – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài (VAFIE) bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác với VARSI trong các vấn đề chính sách liên quan đến đầu tư.

Đây cũng là định hướng được đại diện Cục Đường bộ Việt Nam nhấn mạnh khi đề nghị Hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp ưu tiên chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ xanh trong quản lý, thi công, vận hành và thu phí nhằm nâng cao hiệu quả, tối ưu chi phí và bảo vệ môi trường.

Ở góc độ báo chí, ông Nguyễn Đình Quang – Phó trưởng phòng phóng viên Tạp chí Xây dựng đánh giá cao sự phối hợp của VARSI trong cung cấp thông tin cho các cơ quan báo chí về cơ chế, chính sách, pháp luật trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng hạ tầng giao thông.

Theo ông Quang, bên cạnh tuyên truyền chủ trương, chính sách của Nhà nước, báo chí còn là kênh phản ánh tiếng nói từ thực tiễn của người dân và doanh nghiệp, qua đó cung cấp thêm thông tin để cơ quan quản lý nghiên cứu, điều chỉnh các quy định. Trước khi có Luật PPP, những hạn chế, chồng chéo trong hệ thống quy định về đầu tư BOT khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, nhưng không ít doanh nghiệp còn e ngại chia sẻ thông tin với báo chí.

“Sự ra đời và hoạt động của VARSI đã tạo đầu mối tập hợp ý kiến về những bất cập, khó khăn của nhà đầu tư để chuyển tới Chính phủ, các bộ, ngành và cơ quan quản lý Nhà nước”, ông Quang nhận định.

Đại diện cơ quan quản lý nhà nước tặng hoa chúc mừng Ban Chấp hành Hiệp hội VARSI nhiệm kỳ II.

Nhiệm kỳ II mở ra chặng đường mới của VARSI trong bối cảnh nhu cầu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông ngày càng lớn, đòi hỏi sự tham gia sâu rộng và hiệu quả hơn của nguồn lực xã hội. Trên nền tảng kinh nghiệm của nhiệm kỳ đầu, VARSI xác định tiếp tục củng cố vai trò đại diện, tăng cường gắn kết cộng đồng nhà đầu tư, chủ động đưa tiếng nói từ thực tiễn vào quá trình xây dựng chính sách, qua đó góp phần khơi thông nguồn lực doanh nghiệp cho phát triển hạ tầng giao thông đất nước.